Dziś chcę poruszyć temat, który może wydawać się niezbyt przyjemny, ale jest niezwykle ważny dla naszego bezpieczeństwa i zdrowia psychicznego.
Temat jest też ważny, statystyki nie kłamią wręcz alarmują.
W 2022 roku odnotowano ponad 4,5 tys. zgłoszeń dotyczących stalkingu, z czego 2,640 przypadków dotyczyło uporczywego nękania.
W 2023 roku nastąpił spadek zarówno spraw osądzonych za stalking, jak i wydanych wyroków skazujących w porównaniu z rokiem 2022.
Mowa o stalkingu, czyli uporczywym nękaniu, które może przybierać różne formy i mieć poważne konsekwencje zarówno dla ofiary, jak i sprawcy.
Jako prawniczka, chcę wyjaśnić w prosty sposób, co to jest stalking, jakie są jego konsekwencje prawne, oraz jak można się przed nim bronić.
Co to jest stalking?
Stalking to zjawisko, które polega na uporczywym nękaniu innej osoby, co może wzbudzać u niej poczucie zagrożenia lub strachu. Może ono przybierać różne formy, takie jak:
• Uporczywe wydzwanianie:
Częste telefony, które nie są mile widziane przez odbiorcę. O każdej porze dnia i nocy. Mogą to być krotki połączenia bez głosu, albo ciągłe dzwonienie przez klika godzin.
• Wysyłanie wiadomości:
Niechciane SMS-y, e-maile, czy wiadomości na portalach społecznościowych to zmora. Nagle dostajesz 50 sms w jednej chwili, albo co jakiś czas w ciągu dnia dostajesz sms z niemiłym tekstem, przypominającym Tobie że stalker działa.
• Natrętne propozycje spotkań:
Nieustanne zaproszenia do spotkań, które są odrzucane przez osobę nękaną. Mimo że wyraznie powiedziałaś czy napisałaś w sms że nie spotkasz się, osoba prześladująca ciebie ponagla ten temat.
• Śledzenie:
Obserwowanie ofiary w miejscach publicznych lub prywatnych. To jakby twój własny cień zmaterializował się.
• Manipulowanie czy szantaż emocjonalny:
Wykorzystywanie emocji ofiary do osiągnięcia własnych celów. Dostajesz informacje że stalker skontaktował się z twoją rodziną, idziesz do pracy a tam wszyscy wiedzą o czymś nieprzyjemnym dla ciebie. Czujesz się jak w klatce prozy swojego życia.
W Polsce stalking jest uznany za przestępstwo i podlega karze zgodnie z Kodeksem Karnym. Artykuł 190a KK stanowi, że kto uporczywie nęka inną osobę, wzbudzając u niej uzasadnione poczucie zagrożenia lub istotnie naruszając jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeśli jednak w wyniku stalkingu ofiara targnie się na własne życie, sprawca może zostać skazany nawet na 10 lat pozbawienia wolności.
Wyobraź sobie sytuację, w której Twoja była partnerka lub partner, pomimo Twoich wyraźnych oświadczeń o zakończeniu związku, nadal dzwoni do Ciebie kilka razy dziennie, wysyła niechciane wiadomości i pojawia się pod Twoim domem. To jest klasyczny przykład stalkingu. W takiej sytuacji ważne jest, aby wiedzieć, jak się bronić i gdzie szukać pomocy. Albo niefortunnie przekazałaś numer telefonu obcej osobie. Może też być tak, że wyraziłaś swoją opinię publicznie , ktoś się z tym nie zgodził i teraz jesteś stalkowana. Okoliczności w których zaczyna się stalking są przeróżne.
Tu przedstawiam ci punkty zapalne, gdzie komuś podpadasz i zaczynasz być stalkowana.
Punkty zapalne dla stalkera, które mogą spowodować, że zacznie on prześladować swoją ofiarę, są różnorodne i często związane z psychologicznymi i emocjonalnymi czynnikami. Oto kilka z nich:
1. Niemożność pogodzenia się z rozstaniem:
– Najczęstszą przyczyną stalkingu jest niemożność pogodzenia się przez jedną ze stron związku z rozstaniem. Osoba ta może czuć się odrzucona i nie akceptować faktu zakończenia relacji.
Były partner Tomasz, pomimo wyraźnych oświadczeń o zakończeniu 5 letniego związku, nadal pojawia się pod domem byłej partnerki Ewy. Wysyła jej nieustanne SMS-y i e-maile, oraz próbuje ją namówić na spotkania, nie akceptując faktu rozstania. Jeśli Tomasz nie zrozumie, że jego zachowania są niepożądane i naruszają prywatność Ewy, może ona zgłosić stalking.
2. Strach przed odrzuceniem:
– Stalkerzy często doświadczają strachu przed odrzuceniem, co może skłaniać ich do prób utrzymania kontaktu z ofiarą, nawet kosztem jej niezgody.
Maria i Łukasz byli w związku przez trzy lata, ale ostatecznie Maria postanowiła zakończyć relację, argumentując, że nie czuje już tego samego uczucia. Łukasz, który był głęboko zakochany w Marii, nie mógł pogodzić się z rozstaniem i czuł się odrzucony, co załamało jego poczucie własnej wartości. Zaczął dzwonić do Marii kilka razy dziennie, wysyłać nieustanne SMS-y i e-maile, oraz pojawiać się pod jej domem, twierdząc, że nie może żyć bez niej. Maria początkowo próbowała być wyrozumiała, ale z czasem zaczęła czuć się zastraszona i zmuszona do zmiany numeru telefonu oraz unikania miejsc, w których mogłaby spotkać Łukasza. Ostatecznie musiała zwrócić się o pomoc do policji, ponieważ Łukasz nie potrafił zrozumieć, że jego zachowania są niepożądane i naruszają jej prywatność, a jego strach przed odrzuceniem stał się głównym motywem jego stalkingu.
3. Potrzeba bliskości:
– Potrzeba bliskości i poczucie wyimaginowanej więzi z ofiarą może być motywacją dla stalkera do kontynuowania nękania.
Sąsiadka, pani Katarzyna, była samotną kobietą mieszkającą na osiedlu, gdzie wszyscy się znali. Jednym z jej sąsiadów był pan Jan, który od dłuższego czasu darzył ją sympatią. Z czasem pan Jan zaczął coraz częściej pojawiać się pod jej domem, przynosząc jej drobne prezenty i proponując pomoc w różnych sprawach. Pani Katarzyna początkowo była wdzięczna za jego gesty, ale z czasem zaczęła czuć się coraz bardziej niekomfortowo z jego natręctwem. Pan Jan nie potrafił zrozumieć, że jego zachowania są niepożądane, a jego potrzeba bliskości z panią Katarzyną stała się tak silna, że zaczął ją śledzić i nachodzić, co w końcu doprowadziło do sytuacji, w której pani Katarzyna musiała prosić o interwencję policji. Pan Jan nie zdawał sobie sprawy, że jego zachowania są formą stalkingu, a jego potrzeba bliskości z panią Katarzyną była tak silna, że nie potrafił jej oddzielić od realności sytuacji.
4. Zazdrość i frustracja:
– Zazdrość i frustracja wynikająca z postrzeganej niesprawiedliwości lub porównywania swojego życia z życiem ofiary mogą być dodatkowymi czynnikami motywującymi stalkera.
Kuzynki, Alicja i Klaudia, były w podobnym wieku i od dawna utrzymywały bliskie relacje, pomimo że mieszkają w różnych miastach. Jednak gdy Alicja zaczęła rozwijać karierę zawodową i osiągać sukcesy, Klaudia zaczęła czuć się coraz bardziej zazdrosna i frustracja zaczęła ją ogarniać. Klaudia zaczęła śledzić Alicję w mediach społecznościowych, komentować jej posty w sposób negatywny, a nawet zaczęła rozprzestrzeniać plotki o niej wśród wspólnych znajomych. Alicja początkowo próbowała ignorować te zachowania, ale z czasem zaczęła czuć się coraz bardziej zastraszona i zmuszona do blokowania Klaudii w sieci. Zazdrość i frustracja Klaudii doprowadziły do sytuacji, w której jej zachowania stały się formą stalkingu, a Alicja musiała szukać pomocy u rodziny i przyjaciół, aby zabezpieczyć swoje prywatne życie.
5. Chęć kontroli i dominacji:
– Stalkerzy często odczuwają silną potrzebę dominowania nad ofiarą, co daje im poczucie władzy i kontroli.
Szef Andrzej, kierownik w firmie, zaczął wykazywać nadmierne zainteresowanie swoją asystentką Alicją. Początkowo wydawało się to niewinnym zainteresowaniem jej pracą, ale z czasem Andrzej zaczął kontrolować każdy jej krok, sprawdzając, z kim spotyka się po pracy, oraz wysyłając jej wiadomości na prywatne numery telefonu. Alicja początkowo próbowała być wyrozumiała, ale z czasem zaczęła czuć się coraz bardziej niekomfortowo z jego zachowaniami. Andrzej groził jej negatywnymi konsekwencjami w pracy, jeśli nie będzie mu odpowiadać na prywatne wiadomości, co w końcu doprowadziło do sytuacji, w której Alicja musiała szukać pomocy u prawnika, aby zabezpieczyć swoje prawa i prywatność. Zachowania Andrzeja były motywowane chęcią kontroli i dominacji nad Alicją, co stanowiło formę stalkingu w miejscu pracy.
6. Psychologiczne zaburzenia:
– Wiele przypadków stalkingu wiąże się z zaburzeniami osobowości, takimi jak psychopatia lub borderline, które mogą powodować trudności w relacjach i skłonność do agresywnych zachowań.
Influencerka Kasia, zyskała duże grono fanów w swoim rodzinnym mieście, co nie podobało się jej koleżance ze szkoły, Oli. Ola, która cierpiała na zaburzenia osobowości borderline, zaczęła coraz bardziej zazdrościć Kasi jej popularności i uwagi, jaką otrzymywała od innych. Ola zaczęła śledzić Kasię w mediach społecznościowych, komentować jej posty w sposób negatywny, a nawet zaczęła tworzyć fałszywe konta, aby rozprzestrzeniać plotki o niej. Kasia początkowo próbowała ignorować te zachowania, ale z czasem zaczęła czuć się coraz bardziej zastraszona i zmuszona do blokowania Oli w sieci. Zachowania Oli były wynikiem jej psychologicznych zaburzeń, które sprawiły, że zaczęła traktować Kasię jako obiekt swojej obsesji, co w końcu doprowadziło do sytuacji, w której Kasia musiała szukać pomocy u specjalistów, aby zabezpieczyć swoje prywatne życie.
7. Pragnienie zemsty:
– Pragnienie zemsty za postrzeganą krzywdę lub odrzucenie może być kolejnym motywatorem dla stalkera.
Prezes firmy, pan Tomasz, został zwolniony z pracy po konflikcie z nowym inwestorem, panem Krzysztofem, który objął kontrolę nad spółką. Pan Tomasz czuł się oszukany i odrzucony, a jego pragnienie zemsty zaczęło narastać. Zaczął śledzić pana Krzysztofa, monitorując jego ruchy biznesowe i próbując sabotować jego decyzje. Pan Tomasz zaczął również rozprzestrzeniać negatywne informacje o panu Krzysztofie wśród wspólnych znajomych i partnerów biznesowych, co miało na celu podważenie jego reputacji. Pan Krzysztof początkowo nie zdawał sobie sprawy z tego, że pan Tomasz stoi za tymi działaniami, ale z czasem zaczął czuć się coraz bardziej niekomfortowo i zagrożony. Ostatecznie musiał zwrócić się o pomoc do prawników, aby zabezpieczyć swoje interesy i prywatność, ponieważ pragnienie zemsty pana Tomasza przerodziło się w stalking, który miał poważne konsekwencje zarówno dla biznesu, jak i dla obu stron.
Te punkty zapalne często nakładają się na siebie, tworząc złożony portret psychologiczny stalkera.
Według Policji, pierwszym krokiem w obronie przed stalkingiem jest wyraźne oświadczenie, że nie życzysz sobie takich zachowań. Należy to udokumentować, np. poprzez zapisanie treści e-maila lub SMS-a, w którym wzywasz do zaprzestania nękania.
Dokumentowanie zachowań
Zapisuj wszystkie niechciane kontakty, takie jak SMS-y, e-maile, oraz nagrywaj rozmowy telefoniczne. Zachowuj także dowody wizyt pod Twoim adresem. To pomoże w przyszłości w udowodnieniu stalkingu.
Zawiadomienie Policji
Jeśli czujesz się zagrożony, nie wahaj się zawiadomić policję. Oni mogą udzielić Ci porady i pomocy w zabezpieczeniu Twojego bezpieczeństwa. Pamiętaj, że stalking jest przestępstwem ściganym na wniosek pokrzywdzonego, co oznacza, że aby wszcząć postępowanie przeciwko stalkerowi, musisz złożyć stosowne zawiadomienie.
Zakaz sądowy
Możesz złożyć wniosek o zakaz sądowy, który zabrania sprawcy kontaktowania się z Tobą lub zbliżania się do Ciebie. Naruszenie tego zakazu jest przestępstwem karnym, co oznacza, że policja może natychmiast zatrzymać sprawcę, jeśli warunki zakazu zostaną złamane.
Sprawa stalkingu :case z życia wzięty
W ostatnim czasie miała miejsce głośna sprawa stalkingu, która zakończyła się wyrokiem skazującym dla sprawcy. Historia ta jest przykładem, jak ważne jest zawiadomienie policji w przypadku zagrożenia i jak skutecznie można bronić swoich praw.
Sprawa dotyczyła pani Alicji, która była nękana przez swojego byłego partnera, pana Łukasza. Pomimo wyraźnych oświadczeń o zakończeniu związku, pan Łukasz nie potrafił pogodzić się z rozstaniem i zaczął ją śledzić, wysyłać nieustanne wiadomości i pojawiać się pod jej domem. Pani Alicja początkowo próbowała ignorować te zachowania, ale z czasem zaczęła czuć się coraz bardziej zastraszona i zmuszona do szukania pomocy.
Zawiadomienie Policji
Pani Alicja zdecydowała się zawiadomić policję o stalkingu, co okazało się pierwszym krokiem w kierunku zabezpieczenia jej bezpieczeństwa. Funkcjonariusze udzielili jej porady i pomocy w dokumentowaniu zachowań sprawcy, co było kluczowe w późniejszym postępowaniu. Pani Alicja zebrała dowody w postaci zapisanych rozmów telefonicznych, SMS-ów i zdjęć z kamer monitoringu, które potwierdzały, że pan Łukasz ją śledził.
Postępowanie przygotowawcze
Po złożeniu zawiadomienia policja wszczęła postępowanie przygotowawcze, w ramach którego przesłuchano świadków i zebrano dodatkowe dowody. Pani Alicja była systematycznie informowana o przebiegu postępowania i mogła liczyć na wsparcie psychologiczne od specjalistów.
Sprawa w Sądzie
Sprawa trafiła do sądu, gdzie pani Alicja zeznawała jako pokrzywdzona. Prokurator przedstawił dowody i argumenty, które potwierdzały, że pan Łukasz dopuścił się stalkingu. Sąd uznał pana Łukasza winnym i wydał wyrok skazujący go na karę pozbawienia wolności.
Zakaz zbliżania się
W ramach wyroku sąd wydał również nakaz zakazu zbliżania się, który zabrania panu Łukaszowi kontaktowania się z panią Alicją lub zbliżania się do niej. Naruszenie tego zakazu jest przestępstwem karnym, co oznacza, że policja może natychmiast zatrzymać sprawcę, jeśli warunki zakazu zostaną złamane. Dzięki temu pani Alicja może czuć się bezpiecznie, wiedząc, że jej prawa są chronione.
Ta sprawa pokazuje, jak ważne jest zawiadomienie policji w przypadku stalkingu i jak skutecznie można bronić swoich praw. Pani Alicja dziękuje policji i sądowi za profesjonalne podejście do jej sprawy i za to, że mogła odzyskać spokój i poczucie bezpieczeństwa.
Związki z przemocą domową
Stalking często jest powiązany z przemocą domową, o czym alarmuje policja. W takich przypadkach sytuacja może być jeszcze bardziej niebezpieczna, ponieważ stalker może mieć dostęp do Twoich danych osobowych i wiedzy o Twoim życiu prywatnym. Ważne jest, aby w takich sytuacjach szukać wsparcia u specjalistów od przemocy domowej.
Historia Katarzyny i Marka
Katarzyna i Marek byli w związku przez pięć lat. Początkowo wszystko wydawało się idealne, ale z czasem Marek zaczął wykazywać coraz bardziej kontrolujące zachowania. Zaczynał sprawdzać Katarzynie telefon, kontrolować jej kontakty i pojawiać się w miejscach, w których się znajdowała. Katarzyna początkowo próbowała to ignorować, ale z czasem zaczęła czuć się coraz bardziej zastraszona. Marek zaczął ją bić i grozić, że jeśli go opuści, nigdy nie pozwoli jej żyć w spokoju. Katarzyna czuła się uwięziona w tym związku, nie wiedząc, jak się z niego wydostać.
Jednego dnia Katarzyna postanowiła odejść od Marka, ale on nie chciał się z tym pogodzić. Zaczął ją śledzić, wysyłać groźby i pojawiać się pod jej domem. Katarzyna zrozumiała, że jest to nie tylko stalking, ale także forma przemocy domowej. Zdecydowała się szukać pomocy u specjalistów od przemocy domowej, którzy pomogli jej uzyskać zakaz zbliżania się i zabezpieczyć jej prywatność. Dzięki temu Katarzyna mogła w końcu odzyskać kontrolę nad swoim życiem i poczuć się bezpiecznie. Ta historia pokazuje, jak ważne jest szukanie wsparcia w sytuacjach, w których stalking i przemoc domowa się nakładają, oraz jak istotne jest zrozumienie, że takie zachowania nie są akceptowalne i mogą mieć poważne konsekwencje prawne.
W Polsce istnieje wiele organizacji zajmujących się wsparciem ofiar przemocy domowej.
Oto kilka z nich:
1. Stowarzyszenie na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”: Misją Stowarzyszenia jest udzielanie profesjonalnej pomocy osobom uwikłanym w przemoc w rodzinie. Można skontaktować się z nimi pod numerem telefonu 800 120 002.
https://niebieskalinia.org/
2. Fundacja „Pomoc Kobietom i Dzieciom”: Fundacja ta pomaga ofiarom przemocy domowej, w tym również tym, których sprawcami są funkcjonariusze służb mundurowych. Kontakt: (22) 616 38 54.
https://www.przemockid.pl/
3. Centrum Praw Kobiet: Oferuje pomoc prawną, psychologiczną i mieszkalną kobietom doświadczającym przemocy. Kontakt: numer: +48 800 107 777.
https://cpk.org.pl/
4. Feminoteka: Zajmuje się wsparciem uchodźczyń, które doświadczyły przemocy. Kontakt telefoniczny: +48 888 88 79 88. https://feminoteka.pl/
5. Ośrodki Pomocy Społecznej: Wiele gminnych i miejskich ośrodków pomocy społecznej oferuje wsparcie dla ofiar przemocy domowej.
Pamiętaj, że Twoje bezpieczeństwo zależy od Twoich działań. Nie bój się prosić o pomoc i nie wahaj się bronić swoich praw. Jesteś ważna i zasługujesz na życie bez strachu i nękania.
Życzę Ci bezpieczeństwa i spokojnego życia. Jeśli masz jakieś pytania lub chcesz podzielić się swoimi doświadczeniami, nie wahaj się skontaktować się ze mną, e-mail:kontakt@chicbykate.com.
Prawnik, UX designer w www.esklepyonline.pl, właścicielka księgarni internetowej www.antykwariatszczecin.pl
